วิธีการ ปิด/เปิดความสามารถ Send Later บน Zimbra

ก่อนหน้านี้ ผมได้เขียนบนบทความ Send Email Later : ตั้งเวลาส่ง Email บน Zimbra  ไป มีคำถามต่อเนื่องมาว่า ทำไมบาง Account ไม่สามารถส่ง Email แบบ Send Later ได้ เพราะ ไม่มี icon รูปสามเหลี่ยมข้างหลัง คำว่า send ในปุ่ม send

ที่ผู้ใช้บางคน มองไม่เห็น icon นี้ เพราะความสามารถ Send Later นี้ไม่ได้เปิด ถ้าจะอนุญาตให้ผู้ใช้สามารถใช้งานได้ ก็ต้องเปิด feature นี้ก่อนครับ ซึ่งสามารถทำได้สองจุด คือ เปิดที่ Account และอีกวิธีคือ เปิดที่ COS (Class of Service) ซึ่งการเปิดที่ COS จะเป็นการเปิดให้ Account ทก Account ที่อยู่ใน COS นั้นๆครับ

ซึ่งทั้งสองวิธีนี้ ต้องเข้าไปที่ Admin Console (https://zimbra_hostname:7071) นะครับ

ปิด/เปิด Send Later เป็นราย Account  
วิธีนี้ เป็นการปิดหรือเปิด Send Later เฉพาะบาง Account ที่เราต้องการ โดยหลังจาก login เข้าไปที่ Admin Console ทำได้ตามขั้นตอนนี้ครับ

1) ที่หน้าจอแถวด้านซ้าย เลือก Manage หน้าจอจะเปลี่ยนไปที่หน้าจอ Manage










2) ที่หน้าจอนี้ เลือก Account ที่หน้าจอด้านขวา เลือกชื่อ Account ที่ต้องการแก้ไข โดยกด double click ที่ชื่อ Account



3) หน้าจอสำหรับ Edit Account จะแสดงขึ้นมา ที่หน้าจอด้านซ้าย เลือก Features
4) ที่หน้าจอด้านขวา เลือนลงมาจนเห็นกลุ่มของ Config  ที่ชื่อ Mail Features
5) ในกลุ่ม Config นี้หาบรรทัดที่เขียนว่า Mail Send Later  ถ้าติ๊กถูก จะเป็นการ Enable อนุญาตให้ Account นี้สามารถใช้งาน Mail Send Later ได้ แต่ถ้าเราเอาเครื่องหมายติ๊กถูกออก จะเป็นการ Disable  ไม่ให้ใช้งานครับ
6) เสร็จแล้วกดปุ่ม Save (อย่าลืม)



ปิด/เปิด Send Later เป็นกลุ่มตาม COS 

    นอกจากนี้ เรายังสามารถปิดหรือเปิดความสามารถ Send Later ให้กับหลายๆ Account พร้อมๆ กัน โดยแก้ไขที่ COS หรือ Class of service  วิธีการนี้ Account ทั้งหมดที่อยู่ภายใต้ COS ที่เราแก้ไข จะถูกปิดหรือเปิด Feature นี้ พร้อมๆ กัน ซึ่งสะดวก ไม่ต้องแก้ทีละ Account ครับ   

    ส่วนวิธีการ หลังจากเข้า Admin Console แล้วทำตามขั้นตอนนี้ครับ

1) ที่หน้าจอแถวด้านซ้าย เลือก Configure หน้าจอจะเปลี่ยนไปที่หน้าจอ configure










2) ในหน้าจอ Configure ที่หน้าจอด้านซ้าย เลือก Class of Service ที่หน้าจอแถวด้านขวาจะปรากฏรายชื่อของ COS ที่มีอยู่ในระบบ เลือก Edit COS โดยการ double click ไปที่ชื่อ COS ที่ต้องการแก้ไข

จากตัวอย่างนี้ ผมเลือก Default COS



3) หน้าจอสำหรับ Edit COS จะแสดงขึ้นมาที่หน้าจอแถวด้านซ้าย เลือก Features
4) ที่หน้าจอด้านขวา เลือนลงมาจนเห็นกลุ่มของ Config  ที่ชื่อ Mail Features
5) ในกลุ่ม Config นี้หาบรรทัดที่เขียนว่า Mail Send Later  เลือกติ๊กถูกเพื่อ Enable หรือติ๊กออกเพื่อ Disable
6) สุดท้าย กดปุ่ม Save



ทดลอง setup ดูนะครับ มีคำถามหรือติดตรงไหน สอบถามมาทาง Thaizimbra Facebook Fanpage ได้เลยครับ


ศิวัฒน์ ศิวะบวร

Send Email Later : ตั้งเวลาส่ง Email บน Zimbra

คำถามหนึ่งที่ผมได้รับค่อนข้างบ่อยบน ThaiZimbra Facebook Fanpage ก็คือคำถามที่ว่า Zimbra มีความสามารถ Recall ลบหรือแก้ไข Email ทีส่งออกไปแล้วกลับมาเหมือน Microsoft Exchange ได้หรือเปล่า

คำตอบก็คือไม่มีครับ Feature  นี้บน Exchange เป็น Feature ที่ไม่มาตรฐาน Mail Server อื่นนอกเหนือจาก Microsoft Exchange ไม่มึครับ และเนื่องจากความไม่เป็นมาตรฐาน เราจึงไม่สามารถ Recall Email ที่ถูกส่งไปแล้ว ไปยัง Email Server ยี่ห้ออื่นๆ กลับมาได้ครับ (และส่วนตัว ผมคิดว่าถึงแม้จะส่งไปยัง MS Exchange แต่เป็นคนละเครื่องกัน ก็ Recall Email ไม่ได้ครับ ใครรู้ช่วยตอบที)

แต่อย่างไรก็ตาม Zimbra มีความสามารถหนึ่งซึ่งผมเห็นว่าพอจะทดแทนกันได้ (และอาจจะดีกว่าด้วย) เรียกว่า Send later (ส่งทีหลัง)  ทำให้ผู้ใช้สามารถกำหนดเวลาที่เราจะส่ง Email ได้ว่าจะให้ส่งเมื่อไหร่ก็ได้หลังจากที่เราเขียน Email เสร็จแล้ว และระหว่างที่ Email ยังไม่ถูกส่งออกไปในเวลาที่กำหนด เราสามารถแก้ไข Email ข้อความ เปลี่ยนเวลาส่ง หรือเปลี่ยนใจไม่ส่ง ลบ Email ทิ้งก็ได้

เป็นความสามารถที่มีใน Zimbra ตั้งแต่ version 8.0 เป็นต้นไปครับ

การใช้งาน Send later
1) เขียน Email ตามปกติ

2) เมื่อจะส่ง Email ที่ปุ่ม Send (มุมบน ด้านซ้าย) ให้ใช้เมาส์คลิ๊กที่เครื่องหมายสามเหลี่ยมหลังปุ่ม Send จะมีเมนูย่อยแสดงให้เห็น เลือก Send later



หมายเหตุ ถ้าไม่เห็นเครื่องหมายสามเหลี่ยมหลังปุ่ม Send แสดงว่า ความสามารถนี้ถูกปิดไว้สำหรับ Account นี้ แจ้งให้ผู้ดูแลระบบเปิดให้ก่อน จึงจะสามารถใช้งานได้ครับ
ส่วนขั้นตอนการปิดเปิด  Send Later อ่านได้จากบทความเรื่อง วิธีการปิด/เปิดความสามารถ Send Later บน Zimbra

3) Send later Dialog box จะปรากฎขึ้นมา ให้เรากำหนดเวลาที่จะส่ง Email ฉบับนี้ เสร็จแล้วกดปุ่ม  OK

สังเกตุว่า เราสามารถกำหนดเวลาส่ง ใน Time zone อื่นได้ด้วย

แก้ไข Send Later Email 
Email ที่ถูกส่งด้วยวิธีการนี้ เมื่อยังไม่ถึงเวลาที่กำหนดให้ส่ง จะยังไม่ถูกส่งออกไปครับ แต่จะไปค้างอยู่ใน Draft folder โดยจะสังเกตุได้จากคอลัมน์ที่หัว(header) เป็นรูปซองจดหมาย+เครื่องหมายคำถาม จะเป็นรูปซองจดหมาย + นาฬิกา ซึ่งแสดงว่าเป็น Email ที่ถูกส่งด้วยวิธีการ Send later และกำลังรอส่งอยู่

ซึ่งระหว่างนี้ เราสามารถแก้ไข Email นี้ได้เหมือนกับ Email ที่อยู่ใน Draft folder  โดยทั่วๆ ไป ถ้าเราแก้ไข (โดยการกด double click) ที่ Send later Email นี้ ระบบจะเปิด Email ให้ขึ้นมาให้แก้ไข แต่เวลาที่ตั้งไว้จะถูกยกเลิกโดยอัตโนมัติ โดยจะมี Dialog box ปรากฏขึ้นมาตามรูป ถ้าเราต้องการตั้งเวลาส่ง ต้องกำหนดเวลาใหม่ตามขั้นตอนข้างต้น

และถ้าเปลี่ยนใจ จะไม่ส่ง Email นี้ เพียงแค่ลบ Email ใน Draft folder ก็เรียบร้อยแล้วครับ

ข้อดีของการใช้ Send Later 
ตามความเห็นส่วนตัวของผม คิดว่า Send Later ดีกว่าระบบ Recall Email ที่ถูกส่งไปแล้ว ดังนี้ครับ

1) ใช้ใด้กับการส่ง Email ทุกแบบ ทุกแบบในที่นี้คือ ไม่ว่า Email Address ปลายทางจะอยู่ในเครื่องเดียวกัน หรืออยู่ในเครื่องอื่น และเป็น Email Server ปลายทางเป็นยี่ห้ออะไรก็ได้

2) ผู้รับจะไม่เห็น Email (ที่ผิดพลาด)ตราบใดที่ยังไม่ถึงเวลาส่ง
ถ้าเป็นRecall อื่นถึงแม้จะลบ Email ที่ถูกส่งไปแล้วออกจาก Mailbox ของคนรับได้ แต่ก็เป็นไปได้ว่า ผู้รับอาจจะเปิดอ่าน และ  forward ไปให้คนอื่นเรียบร้อยแล้ว ซึ่งระบบลบ Email ทีส่งไปแล้ว ลบได้เฉพาะ Email ที่ส่งเท่านั้น ตามไปลบ Email ที่ forward ไปแล้วไม่ได้นะครับ (หรือถ้าได้ ผู้ดูและระบบต้องตามไปทำเอง ทีละคน)

ทดลองใช้งานดูนะครับ หวังว่าคงมีประโยชน์ไม่มากก็น้อย

Backup Zimbra กับบ้างหรือเปล่า

เป็นที่รู้ๆกันครับว่า ระบบคอมพิวเตอร์ที่มีความสำคัญกับองค์กร เราต้องมีการสำรองข้อมูลไว้เสมอ เพื่อป้องกันเหตุผิดพลาดที่เกิดขึ้น และเป็นสิ่งที่ควรทำเป็นอย่างยิ่งครับ แต่กลายเป็นว่า ระบบ Zimbra ส่วนใหญ่ไม่ได้มีการถูก backup และ Admin Zimbra เองก็ไม่ได้นึกถึง

Credit รูป LTO Tapes โดย Jon Hewitt, https://www.flickr.com/photos/viama/4514442464/

ทำไม ? หลายคนคงสงสัย .... เท่าที่ผมได้พูดคุย ส่วนใหญ่เป็นเพราะตอนเริ่มใช้ ก็แค่ลองทดลองติดตั้งให้ User ในองค์กรใช้งาน ลองไปลองมาเกิดติดใจ User มาใช้กันเยอะ พอมีคนใช้กันเยอะ เลยทำให้ผู้ดูและระบบ Zimbra ยู่งวุ่นวายกับการแก้ปัญหารายวัน (ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวกับระบบ Email) จะรู้ตัวอีกทีว่าต้อง Backup Zimbra ไว้ก็คือตอนที่ระบบมีปัญหา ต้องการข้อมูลเก่า แต่หาไม่ได้ หรือเจ้านายหรือ User เผลอลบ email เก่าๆ ไปและต้องการกู้คืน หรือหนักกว่านั้น Hardware เกิดมีปัญหา จำเป็นต้องติดตั้ง Zimbra กันใหม่ และจำเป็นต้องมีข้อมูลเก่าๆ ด้วย

Zimbra Open Source ไม่มีระบบ Backup 
และสำหรับผู้กำลังดูและระบบ Zimbra Open Source Edition กันอยู่ คงทราบกันแล้วว่า Zimbra Open Source Edition ไม่มีคำสั่งหรือระบบที่ทำการสำรองข้อมูลใน Zimbra ติดมาให้ เป็นหน้าที่ของผู้ดูแลระบบหาวิธี Backup กันเอง
ระบบเล็ก ๆ อาจใช้วิธี stop zimbra แล้ว backup /opt/zimbra ให้เรียบร้อย แล้วค่อย start zimbra

หรือบางคนที่ติดตั้ง Zimbra บน Vmware ก็ใช้วิธี Backupของ Vmware ก็ได้ครับ
 หมายเหตุ บทความเกี่ยวข้องกับการ Backup Zimbra ผมได้เคยเขียนไปบ้างแล้ว ลองค้นหาดูนะครับ

ผมเองก็ได้พัฒนาระบบ Backup ขึ้นมาชื่อ  zHotBackup Server for Zimbra ระบบนี้เป็นเครื่อง server ต่างหากจาก Zimbra ทำหน้าที่ backup  ข้อมูล จาก Zimbra Server ผ่านทาง network (LAN/WAN) มาเก็บไว้ที่ ZHotBackup Server สามารถเลือก backup ข้อมูลทั้งหมด หรือเป็นช่วงเวลาได้ ตอนนี้มีลูกค้าติดตั้งใช้งานอยู่หลายที่ถ้าสนใจ ติดต่อสอบถามมาได้ครับ

ระบบผม ไม่จำเป็นต้อง Backup ???
ถึงตรงนี้ Admin Zimbra บางท่านบอกว่า หน่วยงานผม ไม่จำเป็นต้อง Backup เพราะ (เจ้านายบอกว่า) ข้อมูลไม่สำคัญ
 จากประสบการณ์ผม ตอนที่ไม่มีปัญหาอะไร มันไม่สำคัญหรอกครับ แต่ตอนมีปัญหาเกิดขึ้น สำคัญทุกที ตัวอย่างที่เกิดขึ้นและมาขอคำปรึกษาผม บ่อยๆ คือเป็นกรณีที่มี User บางคน มีการทำทุจริตในองค์กร และองค์กรเองพยายามจะหาหลักฐานมัดตัว ซึ่งก็คือ Email แต่ User ดันลบ Email ทั้งหมด และ purge ใน trash ทิ้งไปเรียบร้อยหลังจากที่รู้ว่าบริษัทสงสัย ทำให้หาหลักฐานมัดตัวไม่ได้ ติดต่อมาปรีกษาผมทาง ThaiZimbra หลายครั้ง พอผมถามว่า มีการ Backup ข้อมูล ใน Zimbra บ้างไหม ส่วนใหญ่ ก็ตอบว่าไม่ แบบนี้ผมก็ช่วยอะไรลำบากครับ

บางที่บอกว่า ระบบเราลงทุนกับ Hardware อย่างดี ไม่มีทางเสีย Disk ก็เป็น Mirror
อย่าไว้ใจระบบ Hardware นะครับว่า Disk Mirror แล้วจะอยู่ยงคงกระพันไม่มีวันตาย อ่านบทความผมเรื่อง อย่าไว้ใจ Disk Raid Mirror ดูก่อนครับ

Credit Picture: Sun StorEdge D240 by derfian : https://www.flickr.com/photos/derfian/3296639171

Backup แล้วเก็บไว้ที่ไหน 

ที่สำคัญอีกอย่าง อย่า backup แล้วเก็บไว้ในเครื่อง Zimbra นะครับ เก็บไว้อีกเครื่องหนึ่งต่างหาก หรือจะ backup ขึ้น tape , external harddisk อะไรก็ได้ เพื่อว่าถ้า Zimbra มีปัญหาทั้งเครื่อง จะได้มีข้อมูลที Backup เหลือไว้ 

บางองค์กร Backup เสร็จ ส่ง tape ไปเก็บที่อื่นเลย ก็เห็นกันบ่อย ในองค์กรทีมีมาตรฐานการทำงานครับ 

Account พิเศษของ Zimbra (ที่ห้ามลบทิ้ง)

       ระหว่างที่ผมสอน Zimbra Administraion ครั้งล่าสุดที่ผ่านมา มีผู้เข้าอบรมท่านหนึ่ง ได้ปรึกษาว่าบนเครื่อง Zimbra ที่บริษัท เค้าได้ลบ Account ที่ชื่อขึ้นต้นด้วย spam ไป เพราะคิดว่าเป็น Account ที่ hacker ที่เจาะระบบเข้ามาได้สร้างไว้  จะทำให้ระบบมีปัญหาอะไรหรือเปล่าครับ

ซึ่งผมก็เข้าใจได้ครับ มันน่าสงสัยจริงๆ

ในกรณีนี้ กลายเป็นว่า Account ที่ชื่อขึ้นต้นด้วย spam ที่ถูกลบไป เป็น account ของระบบครับ ซึ่งการลบไป จะส่งผลให้การทำงานของ Zimbra เพี้ยนหรือไม่ทำงานในบางจุด

ทำให้ผมมีความคิดว่า เรื่องนี้น่าจะบอกให้เหล่า Zimbra Admin ทั้งหลาย ได้ทราบโดยทั่วกัน จะได้ไม่มีใครทำพลาดอีก
   
Account พิเศษของ Zimbra 
ระหว่างที่เราติดตั้ง Zimbra จะมีการสร้าง  Account พิเศษขึ้นมาหลาย Account เพื่อใช้งานภายในระบบ Zimbra เอง  ซึ่งโดยปกติ ถ้าดูจาก Admin Console (http://zimbra_hostname:7071) แล้วไปที่หน้า  Manage >> Accounts เราจะมองไม่เห็น  แต่ Account พวกนี้จะมองเห็นในบางโอกาส ใน Admin Console เช่น

• ถ้าเรา search account โดยระบุ ชื่อ domain เป็น keyword ในการ search 

หรือ

• ไปที่ Configure >> Domain >> [เลือกชื่อ Domain ] >> เลือก Accounts 

Account พิเศษพวกนี้ มีดังนี้ครับ

1) Galsync Account 
โดยปกติ ชื่อ  account จะขึ้นต้นด้วยคำว่า  galsync. และตามด้วยชุดตัวอักษรที่สุ่มขึ้นมา  (เช่น galsync.jhxrona_) เป็น account ที่ Zimbra สร้างไว้เก็บรายชื่อ Email Address, Distribution List , Alias และรวมไปถึง Resource Account ที่ถูกสร้างขึ้นในระบบ โดยเวลาที่ระบบต้องการค้นหารายชื่อพวกนี้ เช่นในระหว่างการใช้ Auto Complete แทนที่จะไปดึงรายชื่อจากข้อมูลที่เก็บไว้ใน LDAP จะมาดึงจาก galsync account แทน  ซึ่งเร็วกว่า และกิน Resource ของระบบน้อยกว่าครับ

ถ้าลบทิ้งไป ระบบ auto complete ของ Zimbra จะไม่ทำงานครับ

2) Spam and Ham Training Account
เป็น Account ที่ Zimbra สร้างไว้เก็บข้อมูล ที่ user แต่ละคน ทำการสอน Zimbra ว่า Email ไหนเป็น spam หรือ ไม่เป็น spam (อ่านเรื่องนี้ได้จากบทความเรื่อง spam training)

ระบบจะสร้างไว้ สอง Account คือ Account  ที่ชื่อขึ้นต้นด้วย spam. ตามด้วยชุดอักษรที่สุ่มขึ้นมา และ ham. และตามด้วยอักษรที่สุ่มขึ้นมา

ถ้าลบทิ้ง ระบบ spam training ก็จะไม่ทำงานครับ

3) Virus Quarantine Account
สำหรับ Account นี้มีไว้สำหรับ "กัก" (quarantine)  email ที่ส่งเข้ามาหา Account ในเครื่อง Zimbra ที่ระบบคิดว่า Email นั้นมี  Attach File ที่แนบมามีแนวโน้มที่จะเป็น Virus ซึ่งโดยปกติ ระบบจะไม่ส่ง email พวกนี้ไปยังปลายทาง แต่จะส่ง Email แจ้งไปยังผู้รับว่าได้กัก Email ไว้ด้วยสาเหตุอะไร

สำหรับ Account ชื่อจะขึ้นต้นด้วย virus-quarantine. และตามด้วยชุดอักษรที่สุ่มขึ้นมา

ตัวอย่างของ Account พิเศษเหล่านี้ ดูได้จากรูปแรกของบทความนี้ครับ

ข้อสังเกตุ สำหรับ  Account พิเศษ 
Account พิเศษเหล่านี้ มีข้อสังเกตุแบบง่ายๆ ว่าเป็น Account ที่ระบบสร้างขึ้นมา ไม่ใช่ account ที่ hacker สร้างขึ้นหลังจากเจาะระบบได้  โดยดูได้จาก Column ที่ชื่อ Type จะเป็นเครื่องหมาย "ดาวสีเขียว"

ถึงตรงนี้ หลายคนคงสงสัยว่า แล้ว Hacker จะสามารถ Hack ผ่านเข้ามาทาง Account พวกนี้ได้ไหม ถ้าถามผม ผมคงตอบว่ายากครับ เพราะ

1) ถึงแม้ Account พวกนี้ชื่อจะขึ้นต้นเหมือนกัน แต่ ชื่อจะตามด้วยชุดอักษรที่ถูกสุ่มขึ้นมา ซึ่งจะไม่เหมือนกันในการติดตั้ง Zimbra แต่ละครั้ง ทำให้ยากแก่การเดา
2) Password ของ Account พวกนี้ ก็ถูกสุ่มขึ้นมาเหมือนกันครับ

สรุปก็คือ ต้องเดาทั้งชื่อและ password ด้วย

ถ้าเผลอลบไปแล้ว ทำอย่างไร
สำหรับคำตอบของคำถามนี้ ก็คือแล้วแต่ว่าเป็น Account ประเภทไหน การสร้าง Account พิเศษเหล่านี้ขึ้นมาใหม่ ต้องใช้คำสั่ง zmprov ครับไม่ได้สร้างได้จาก Admin console  Account พิเศษบางประเภท มีขั้นตอนมากกว่าหนึ่งขั้นตอนครับ

เอาเป็นว่า เห็น Account ทำนองนี้ อย่างเพิ่งมือไวใจเร็ว กด Delete  นึกถึงผม และสอบถามกันมาทาง ThaiZimbra กันก่อนดีกว่าครับ

ศิวัฒน์ ศิวะบวร

Zimbra Tips & Technique #11 Dumpster

Zimbra ตั้งแต่ version 7 เป็นต้นมา มี feature ที่ชื่อว่า dumpster ซึ่ง dumpster นี้เป็นเหมือนที่พักชั่วคราวของ item (email, contact, appoint) ที่ถูกลบจาก Trash และ ในกรณีของ email จะรวมไปถึง email ที่ถูกลบจาก spam mailbox ด้วยครับ ถ้าไม่ได้ enable dumpster นี้ไว้ เวลาเราลบ item ใน trash ข้อมุลที่ถูกลบจะหายไป หมดสิทธิกู้กลับคืนมา แต่ถ้ามี dumpster เราพอสามารถเอาข้อมูลที่ถูกลบจาก trash กลับคืนมาได้ครับ

User ทั่วไป สามารถจะกู้ไฟล์จาก dumpster ได้ครับ โดย click เครื่องหมายสามเหลี่ยมหลัง trash folder แล้วเลือก "Recover Deleted Items" จะมีการเปิด dialog box ขึ้นมา ให้เราเลือกว่า จะ recover รายการไหนครับ


โดยปกติ dumpster จะถูก disable ไว้ครับ

Zimbra Tip and Technique #12 : Enable Dumpster

ครั้งที่แล้ว ที่ผมพูดถึง dumpster ว่าคืออะไร และบอกด้วยว่า default feature dumpster นี้จะถูก disable อยู่

วิธีการ enable ทำได้สองแบบครับ จากหน้าจอ Admin manage > account หรือไปที่ Configure > Class of Service ก็ได้ 

เลือก Feature แล้วไปที่ General Feature ติ้กถูกที่ Dumpster Folder
จะมีอีกบรรทัดโผ่ลมาคือ Can Purge Dumpster Folder ให้ติ้กถูกด้วยนะครับ

อันหลังนี้ เป็นการกำหนดว่า อนุญาติให้เราสามารถจะลบข้อมูลใน Dumpster ได้ด้วย

เสร็จแล้วอย่าลืม Save แล้วก็ Close เป็นอันเสร็จครับ

อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจ Raid 1 (Mirror)

บ่อยครั้งที่ผมคุยกับ Zimbra Admin มือใหม่ เกี่ยวกับเรื่องการ Backup จะมีส่วนนึ่งที่ไม่ค่อยสนใจจะทำการ Backup ซักเท่าไหร่ เค้าเหล่านั้นให้เหตุผลว่า เครื่อง Server ที่ติดตั้ง Zimbra อยู่ มีระบบ mirror disk อยู่แล้ว วางใจได้ แต่ถ้าพูดเรื่องนี้ กับ Admin ที่มีประสบการณ์ส่วนใหญ่ เราจะเห็นตรงกันว่า Raid 1 ไว้ใจไม่ได้จริงๆ

 Raid 1   เป็นระบบที่เก็บข้อมูลเหมือนกัน ไว้ที่ Disk 2 ลูก หรือที่เราเรียกอีกอย่างว่า Mirror Raid ดูเผินๆ ก็น่าจะดีเพราะถ้า Disk ลูกใดลูกหนึ่งเสีย เรายังจะมีข้อมูลเหลือที่ Disk อีกลูกหนึ่ง และสามารถทำงานต่อไปได้โดยระบบไม่ล่ม

แต่อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีจุดที่ต้องระวังคือ เราจะรู้ได้อย่างไรว่า Disk ในระบบ Raid 1 ของเราเสียไปแล้วลูกหนึ่ง เพราะระบบทำงานต่อได้

อย่าคิดว่าเป็นเรื่องเล่นๆ นะครับผมฝากการบ้าน ลองถามตัวคุณเองดูซิว่า เราจะรู้ได้อย่างไร ถ้าคุณตอบคำถามนี้ไม่ได้ แปลว่าหายนะ ใกล้มาถึงตัวคุณแล้ว

เอาหละ สมมติว่า คุณหาคำตอบได้แต่ ปัญหายังไม่จบครับ ผมมีนิทานเรื่องนึงมาเล่าให้คุณฟัง ......

นิทาน Raid 1
กาลครั้งหนี่ง ไม่ค่อยนานเท่าไหร่ มีเครื่อง Zimbra Server (Brand Name) อยู่เครื่องหนึ่ง รับใช้องค์กรมาหลายปีดีดัก เครื่องทำงานดีมากไม่เคยงองแง ทั้งๆที่แทบไม่ได้ปิดเลย นานๆ Reboot สักที

 วันหนึ่ง ผู้ดูและระบบเกิดสังเกตุเห็นว่า Disk มีอาการแปลกๆ เลยติดต่อบริษัทเจ้าของเครื่อง Server Brand Name นั้นมาดู (พอดีทำ MA ไว้) บริษัทก็รีบส่งช่างมาดู ก็พบว่า Disk ชุดที่ เป็น raid 1 มีลูกหนึ่งเสียเลยแจ้งให้ผู้ดูแลระบบทราบ และจัดแจงรีบหา Disk มาเปลี่ยน

ทุกอย่างดูดีไม่มีปัญหา เมื่อช่างได้ Disk ใหม่มาเรียบร้อย ช่างจัดการ ถอด Disk ลูกที่เสีย และใส่ Disk ใหม่เข้าไปและสั่งให้เครื่อง sync data จาก Mirror ลูกที่เหลืออยู่ ไปยังลูกใหม่ที่เพิ่งเปลี่ยนแทนลูกที่เสีย และขอตัวกลับ เพราะงานเหลือแค่รอ Disk Sync กันให้เรียบร้อย คงหลายชั่วโมง จะรอก็เสียเวลาเปล่าๆกลับบ้านดีกว่า

ชะรอยคงเป็นคราวเคราะห์ของช่าง Server คนนั้น ตอนมาดันลืมไหว้พระภูมิเจ้าที่หน้าตึก Disk ลูกเดิมที่อยู่ใน Mirror เกิดทนพิษบาดแผลไม่ไหว สิ้นใจตายตามคุ่ของมันที่ถุกถอดออกไปแล้ว จะรอให้ Sync เสร็จก่อนก็ไม่ได้ ผลก็คือ data ใน raid mirror นั้นไม่หายก็เหมือนหายหมด

 Data อะไรหลายคนคงสังสัย /opt/zimbra นะสิครับ ทั้ง config ทั้ง email เก่าๆ อยู่ในนั้นทั้งหมด เครื่อง Linux ทำงานได้ แต่ /opt/zimbra หายก็ งานเข้าหละทีนี้ น้องช่าง Server คนนั้นพูดไม่ออกเลยครับ ผู้ดูและระบบท่านนั้น ก็ไม่รู้จะเอาผิดกับใคร หลายคนคงคิดว่า นั้นมันหนึ่งในล้านๆ คงไม่เกิดกับเราหรอก แต่จริงแล้ว ไม่เป็นแบบนั้น

ทำไม่ Disk สองลูกถึงเสียในเวลาใกล้เคียงกัน คำตอบง่ายนิดเดียวครับ เพราะ Disk ที่คนขาย Server เกือบทั้ง 100% ใส่ให้มาในเครื่องเดียวกันเป็น Disk ที่ถูกผลิดมา ยี่ห้อเดียวกัน Lot เดียวกัน เรียกว่ามาจากกล่องเดียวกันเลย คุณสมบัติ ความคงทน จะใกล้เคียงกัน เคยได้ยินไหมครับของที่ผลิดจากโรงงาน เค้าจะสุ่มตรวจ ถ้าพบว่ามัปัญหา QC ไม่ผ่าน เค้าจะโล๊ะทั้ง Lot ทิ้ง ไม่เอาออกไปขายนี่คือเหตุผลว่าทำไม่โรงงานเค้าต้องทำแบบนั้น

Disk ใน Server พอเป็น Lot เดียวกัน อยู่ในเครื่องเดียวกัน ถูกใช้งานเหมือนๆกันมันก็มีโอกาสจะตายพร้อมกันหรือไม่ก็ในเวลาใกล้เคียงกันได้ ผมเคยเจอหนักกว่านั้น มีช่วงหนึ่งลูกค้าผมหลายๆ เจ้าซื้อเครื่อง Server ยี่ห้อเดียวกัน มาใช้ ปรากฏว่า Disk ทยอยเสียในเวลาใกล้ๆกัน

อย่างที่ผมบอก ผู้ดูและระบบน้องใหม่ มักไม่ทราบ รู้แต่ตามตำรา ถ้าเจอนอกตำราแบบนี้เข้าไป แล้วไม่ได้ Backup Zimbra ไว้ คงต้องเตรียมตัวเตรียมใจถูก User ตั้งแต่ระดับ เจ้านายถึงลูกน้อง  ด่าค่อนแคะกระแนะกระแหน ว่า

Server Down วันๆมัวทำอะไรอยู่ ...... มัวแต่เล่น Net หละซิ ......
แล้ว Email เก่าๆ ที่คุยกับลูกค้า ทำไมไม่  Backup ไว้ แล้วจะคุยกับลูกค้าต่อยังไง บริษัทเสียหายหลายล้านนะยะ... ว่าไปโน่น

แล้วจะป้องกันได้อย่างไร 
ทางที่ง่ายที่สุดก็คือ Backup ข้อมูลของ zimbra ไว้ครับ จะใช้วิธีไหนก็ตามสดวก แต่คิดให้รอบคอบก่อนนะครับ บางคนบอก ผมก็ทำ backup /opt/zimbra ไว้ แต่ข้อมูลที่ backup ไว้เก็บไว้บน filesystem ชุดเดียวกันกับ /opt/zimbra แบบนี้ ไม่ได้ช่วยอะไรถ้าเจอ disk พังแบบที่ผมเล่ามานะครับ  

ตอนจบของนิทานเรื่องนี้
หลายคนคงสงสัย พอดีระบบนี้ เป็นลูกค้าที่ผมดูแลอยู่ มีการ backup ข้อมูล ของ zimbra (Email, Calendar,Contact) เก็บไว้ที่เครื่องอื่น และพอดีเพิ่งย้ายข้อมูล จากเครื่องที่เจอปัญหานี้ ไปที่ server เครื่องใหม่ และเป็น Zimbra version ใหม่ เสร็จก่อนหน้าไม่กี่อาทิตย์ กำลังจะปลดระวางเครื่องที่มีปัญหานี้พอดี แต่เจอปัญหานี้เข้าก่อน งานเลยจบค่อนข้างสวยสำหรับผม

ผมได้เล่าเรื่องนี้ใน Class Zimbra Admin ครั้งล่าสุดที่ผมสอนให้ผู้เข้าอบรมฟัง พอดีใน Class นี้ผู้เข้าอบรมค่อนมีประสบการณ์ในการดูและระบบ ทุกคนเห็นด้วยและยังเล่าให้ฟังอีกว่าเจอบ่อย ยิ่งเป็นเครื่อง PC ที่ซื้อ lot เดียวกัน Disk จะเสียในเวลาใกล้เคียงกันหรือพร้อมๆกัน เรียกว่าถ้าเครื่องหมด MA แล้ว เตรียมซื้อ  Disk ไว้เปลี่ยนหลายๆตัวได้เลย

สุดท้าย วันนี้คุณ Backup Zimbra แล้วหรือยัง

ศิวัฒน์ ศิวะบวร